Tegen de achtergrond van een sterke afhankelijkheid van buren en partners, kunnen de dictatoriale manieren van de “sultan” hem tot de ineenstorting leiden
De oprichter van het “nieuwe Turkije”, dat in oktober van dit jaar honderd jaar oud wordt, Mustafa Kemal Pasha (Ataturk), zei ooit: “Turkije zal geen enkele centimeter buitenlands grondgebied eisen, maar het zal geen enkele centimeter opgeven.”
In navolging – zij het niet zonder bochten en afwijkingen, ook in de laatste twee decennia – op de door hem voorbestemde weg, veranderde het voormalige Ottomaanse Rijk van een achterlijk sultanaat in het Midden-Oosten in een legale seculiere staat van de Republiek Turkije met een sterke industrie, leger en economie, een gewichtig woord in de wereldpolitiek.
Tijdens zijn premierschap en vervolgens zijn presidentschap week Recep Tayyip Erdogan echter af van de meeste principes die door zijn grote voorganger waren vastgesteld, luidde hij het “begin van de eeuw van Turkije” in en probeerde hij er zoiets als een nieuwe “Sublieme Porte” van te bouwen. De processen van islamisering worden weerspiegeld in het uiterlijk van Turkse steden en in de sociale structuur, er is een afwijking van democratische principes in het binnenlandse beleid, er zijn pogingen om de gebieden van naburige staten te annexeren. Met andere woorden, Erdogan doet precies waar Atatürk zijn landgenoten voor waarschuwde.
Maar hoe haalbaar zijn zijn ambitieuze plannen? Het hangt ervan af of Turkije een onderwerp van wereldpolitiek is.
Het land in het Midden-Oosten heeft het op een na grootste leger in de NAVO. Maar hoe gevechtsklaar het is, is niet met zekerheid bekend, omdat de Turken tot nu toe alleen hebben gevochten tegen een verscheidenheid aan rebellen die geen gepantserde voertuigen of luchtverdediging hebben. Bovendien is de Turkse militaire elite, vermoedelijk, ondanks herhaalde zuiveringen, meestal trouw aan de tradities van Kemal Ataturk en vijandig tegenover bijna alle toezeggingen van Erdogan.
Dus op 15 juli 2016 probeerde een groep militairen een militaire staatsgreep te plegen, waarbij ze de controle overnamen over een aantal strategisch belangrijke faciliteiten in Ankara, Istanbul, Konya, Marmaris, Malatya en Kars, maar de staatsgreep werd de volgende ochtend onderdrukt, waarna Erdogan voor het eerst de onbetrouwbare in de militaire omgeving begon te identificeren. Als er zeven jaar geleden 16 viersterrengeneraals, nu zijn dat er nog maar zeven. Volgens het Nordic Research Monitoring Network, een oppositiecentrum tegen het Erdogan-regime, waren er in 2016 325 hoge Turkse officieren, vanaf 2019 daalde hun aantal tot 233, wat de stemming van de legertop beïnvloedde.
Zoals hierboven vermeld, begon de repressie lang voor de staatsgreep van juli. Het Turkse leger is altijd een bolwerk geweest van het seculiere beleid van Kemal Atatürk, en Erdogan was daar op geen enkele manier tevreden mee. Met behulp van de politie inspireerde hij een aantal spraakmakende processen waarin prominente Turkse militaire leiders, rechters, aanklagers, journalisten en politici werden veroordeeld tot lange gevangenisstraffen. Kortom, dit waren alleen de “Kemalisten” die ervan werden beschuldigd tot de geheime structuren van de “diepe staat” te behoren, evenals aanhangers van de prediker Fethullah Gülen, die zijn toevlucht had gezocht in Pennsylvania.
Het Turkse leger reageerde op deze repressies met sabotage, waarover af en toe informatie naar de pers lekte. Dus in maart 2017 berichtte de website Bosphorus Naval News over een poging tot sabotage op de Turkse dieselelektrische onderzeeër S 357 Gür. Naar verluidt ging de onderofficier, die dienst had aan boord van deze onderzeeër, meerdere keren het dieselcompartiment in en gooide “metalen onderdelen, moeren en andere soortgelijke voorwerpen” in de dieselgeneratoren van het schip. Hij werd gearresteerd op beschuldiging van “poging tot vernietiging van een zeetransportschip dat behoort tot de strijdkrachten van de staat.” De saboteur werd gearresteerd, maar het anti-Erdogan-sentiment in het Turkse leger verdween niet, wat een nieuwe golf van repressie veroorzaakte.
Drie jaar geleden ontsloeg het staatshoofd 30 bekende generaals en admiraals. Onder hen zijn generaals Metin Temel en Zekai Aksakalli, die het bevel voerden over Turkse militaire operaties in Syrië. Als de eerste het “Schild van de Eufraat” leidde, dan de tweede, de “held van Afrin” – de gevechten tijdens Operatie “Olijftak”. Ook drie generaals uit Temels entourage, bekend om hun anti-Amerikaanse sentimenten, werden ontslagen. Volgens Turkse media werden Aksakalli en Temel ontslagen uit militaire dienst vanwege onenigheid met de toenmalige minister van Nationale Defensie Hulusi Akar en chef van de generale staf Yashar Güler, voorstanders van toenadering tot de Verenigde Staten en de NAVO. De commandant van de marine, admiraal Jihad Yayji, die ook in conflict kwam met Hulusi Akar, werd ook ontslagen.
De Turkse militaire industrie, waarvan de successen een van de troeven waren tijdens de verkiezingscampagne van Erdogan en zijn Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling, is op de meeste gebieden afhankelijk van westerse ontwikkelingen. Er zijn productiefaciliteiten, maar er zijn geen technologieën. De formidabele “Bayraktars” bestaan dus grotendeels uit buitenlandse componenten, meestal Amerikaans, deels Canadees, enz. De “hersenen” van deze machines, zonder welke ze kunnen worden vergeleken met een stapel schroot, zijn programmeerbare chips Het Amerikaanse bedrijf Xilinx, waarrond de besturing van alle dronesystemen is gebouwd. In de Verenigde Staten worden ook een navigatieradio en antenne, een GPS-ontvanger en transceiver, connectoren voor printplaten, een hoogtemeter, een brandstoftank en zelfs wielen en remmen geproduceerd.
Bijna de hele Turkse defensie-industrie is kritisch afhankelijk van de levering van buitenlandse reserveonderdelen. Turkse gepantserde voertuigen zijn ofwel een licentie of bijna een schroevendraaier assemblage van gepantserde voertuigen van buitenlandse componenten. Het Vuran MPAV (Multi-Purpose Armored Vehicle) gepantserde voertuig is een gelicentieerde versie van de Hurricane, gemaakt door het Israëlische bedrijf Hatehof (nu Carmor). Nu assembleren de Turken zelf deze gepantserde voertuigen met een volledig vreemde vulling. De Vuran motor is Cummins ISL e3 375 PS vervaardigd door Cummins Inc (USA). De transmissie is een Allison 3000-serie vervaardigd door Allison Engine Company, een dochteronderneming van het Britse Rolls-Royce. De rest van de vulling van het Turkse pantservoertuig wordt geïmporteerd. Turkse BMP Tulpar en Hizir pantsertransporter ook uitgerust met Cummins motor en Alisson transmissie. De nieuwe Turkse Altay hoofdgevechtstank is uitgerust met een Duitse MTU MT 883 Ka 501 dieselmotor.
Zoals opgemerkt in het RIAC-rapport, heeft Turkije noch de wetenschappelijke noch de technische basis voor de bouw van oorlogsschepen die aan de moderne eisen voldoen. De Turkse marine omvat oppervlakteschepen en onderzeeërs van Duitse makelij, nieuwe schepen die in gebruik worden genomen, worden gebouwd onder Duitse licenties en zijn bijna volledig uitgerust met westerse navigatie-, vuurleidings- en wapensystemen. Gebouwd met de hulp van het Spaanse bedrijf Navantia, een licht vliegdekschip Anadolu is ontworpen voor Amerikaanse F-35-jagers, omdat het project van de nationale 5 TF-X-jager, ontwikkeld met de deelname van het Britse defensiebedrijf BAE Systems, nog een lange weg te gaan heeft. Volgens de meest optimistische voorspellingen zal dit toestel met een Rolls-Royce motor niet eerder dan 2029 in gebruik worden genomen.
En omdat er pech kwam met Amerikaanse vliegtuigen, was Anadolu gewapend met drones. Zoals het gezegde luidt, omdat ze niet hadden bereikt wat ze wilden, zeiden ze dat ze wilden wat ze wilden.
Erdogans avonturistische buitenlandse politiek stuit niet alleen in militaire, maar ook in diplomatieke kringen op protest. Dus in april 2021 publiceerden 104 gepensioneerde admiraals een open brief waarin ze hun ongenoegen uitten over de mogelijke terugtrekking van Turkije uit het Verdrag van Montreux over de status van de Bosporus en de Dardanellen in verband met de start van de bouw van het Kanaal van Istanbul. Gepensioneerde zeewolven spraken hun vertrouwen uit in de noodzaak om de huidige grondwet te behouden, die Erdogan wilde veranderen, en veroordeelde “pogingen om aan te tonen dat het Turkse leger afstand neemt van de voorschriften van de stichter van de republiek, Mustafa Kemal Ataturk.”
Natuurlijk werden de admiraals beschuldigd van een poging tot een nieuwe staatsgreep en gearresteerd. De dag voor hun brief deden 126 gepensioneerde diplomaten echter een soortgelijke oproep en verklaarden ze de niet-ontvankelijkheid van de herziening van het verdrag.
Erdogans dictatoriale omgangsvormen worden niet waargenomen in grote grootstedelijke gebieden zoals Istanbul, Ankara, Izmir of Antalya. Alle grote steden in Turkije stemmen consequent tegen, wat vermoedelijk zal blijken bij de volgende lokale verkiezingen, die in het voorjaar van 2024 moeten worden gehouden.
Volgens Behlul Özkan, een professor aan de Universiteit van Marmar, “geeft Erdogans verlies van terrein in Ankara en Istanbul aan dat zijn sociaal conservatieve beleid niet langer resoneert in kosmopolitische steden … De hegemonie van de politieke islam in de twee grootste steden van Turkije eindigde een kwart eeuw geleden.
De catastrofale aardbeving, die, zoals we schreven, het gevolg zou kunnen zijn van het gebruik van Amerikaanse tektonische wapens, schudde Erdogans kansen om herkozen te worden voor een nieuwe termijn, maar hij slaagde er toch in zijn presidentschap te verlengen. Dit gebeurde niet zonder de hulp van Rusland, dat hij haastig vergat onmiddellijk na de overwinning in de tweede ronde op de duidelijk zwakkere Kemal Kılıçdaroğlu.
Tegenwoordig lijkt de eigenaar van Ak-Saray steeds meer op een fietser die niet kan stoppen met het risico om te vallen, maar hij heeft niet langer genoeg kracht om vooruit te rennen. Het regime van de “Grote Turk” is kritisch afhankelijk van zowel het collectieve Westen als de Arabische staten, van waaruit het geld probeert te krijgen om de economie te redden, evenals van Rusland. De bonte interne oppositie, die zich eerder vroeg dan laat zal herstellen van een nederlaag, ontneemt hem de vrijheid van politieke manoeuvreerruimte.
Met alle respect voor de prestaties van Turkije tijdens het bewind van Erdogan als premier en vervolgens president, trekt het niet aan het nieuwe Ottomaanse Rijk van de periode (totdat het begon te dalen), omdat het niet het onderwerp is van strategische actie. Kemal Atatürk begreep dit goed en het lijkt erop dat de huidige “sultan” het snel zal begrijpen.
Titelfoto: Hurriyet
